Zonder horizon

Tijdsbeeld van Ignaas Devisch, in marmer uitgewerkt door beeldhouwer Bernard Nachtergaele.

In ‘Zonder horizon’ geeft beeldhouwer Bernard Nachtergaele een materiële vorm aan een tijdsbeeld van Ignaas Devisch, auteur en professor medische filosofie en ethiek aan de Universiteit Gent. Waar Devisch in zijn denken het hedendaagse gevoel van uitzichtloosheid onderzoekt, vertaalt Nachtergaele deze gedachte in marmer. Het resultaat is een sculpturaal onderzoek naar het moment waarop kijken zelf zijn grens bereikt.

Het werk verkent ‘uitzichtloosheid’ niet als abstract idee, maar als een lichamelijke ervaring van het zien. Het is het ogenblik waarop de blik vooruit wil, maar stuit op een grens, het moment waarop zien overgaat in niets meer kunnen zien. De blik wordt aangetrokken door een excentrisch geplaatste insnijding in het marmer. Wat zich aanvankelijk aandient als een perspectief of opening, blijkt echter geen uitzicht te bieden. De ruimte trekt het oog naar binnen, maar ontneemt het tegelijk elke oriëntatie.

In de negatieve ruimte verdicht de duisternis zich naar beneden toe, niet als schaduw maar als afwezigheid, een plaats waar het zicht ophoudt. Het donkere marmer speelt hierin een cruciale rol. De steen toont zich zwaar, compact en onontkoombaar, terwijl hij tegelijk wordt uitgehold en weggenomen. Zo wordt dit tijdsbeeld een dialoog tussen denken en vorm. Filosofie, aldus Devisch, is van oudsher ‘aporetisch’, letterlijk zonder doorgang. Vaak lopen antwoorden op problemen uit op een dood punt, een muur en lijkt alles voor even uitzichtloos. Dan komt het erop aan de ruimte van het denken te openen en nieuwe perspectieven te zien, andere horizonten te openen.

Devisch’ reflectie over de grenzen van ons tijdsgevoel krijgt bij Nachtergaele een tastbare gestalte. ‘Zonder horizon’ toont uitzichtloosheid niet als een eenvoudige leegte, maar als een intens ervaren grens van het kijken, een punt waar de blik, ondanks zijn verlangen naar perspectief, uiteindelijk moet ophouden.