Wat aan draden hangt

Tijdsbeeld van Anne Provoost, in kant uitgewerkt door Marleen Dewulf

Dit kantwerk vormt een Tijdsbeeld van Anne Provoost, een schrijfster die al decennialang een eigenzinnige en scherpzinnige stem laat horen in romans, essays, gedichten en korte verhalen. Haar werk situeert zich vaak tegen een achtergrond van maatschappelijke breuklijnen en morele spanning. Die literaire gelaagdheid, bekroond met talrijke prijzen, waaronder de Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap (2022) en vertaald in twintig talen, krijgt hier een visuele vertaling.

Provoost kiest voor dit Tijdsbeeld een kantwerk dat een verwoeste stad oproept. Verwoeste steden, zo stelt ze, doen denken aan kantwerk door hun patronen, hun constanten en variaties. In dat spanningsveld kan de kunstenaar volgens haar spelen met breuken en open gaten, met verbrande randen, onderbroken patronen, asymmetrie en vervagende rasters. Via vorm, ritme, draadspanning en leegte wordt de tragiek tastbaar gemaakt. De stad laat zich niet vastpinnen op één plaats of gebeurtenis. Ze kan naamloos blijven en getekend zijn door een tyfoon, overstroming, brand of oorlog. In het kantwerk resoneren echo’s van Rotterdam, Doornik, Hiroshima, Aleppo, Ieper en Gaza, vermengd met die van recente natuurbranden in Los Angeles en orkanen boven Jamaica en Cuba.

Die verwoesting raakt aan Provoost’ eigen ervaring van het stedelijke leven. Ze woont zelf midden in de stad en beschouwt steden als geniale, vitale plekken. Net daarom is hun vernietiging zo hartverscheurend. De zorg en aandacht waarmee kant wordt gemaakt, roept voor Provoost associaties op met de verzorging en de bescherming na een trauma. Het contrast tussen iets breekbaars, met de hand vervaardigd, en grootschalige verwoesting en verlies is scherp en betekenisvol. Ook de traagheid van het klossen krijgt hierin een symbolische lading, als een vorm van herstel, rouw of het moeizaam opnieuw opbouwen van orde na chaos. Zo wordt een beeld opgeroepen dat uit draden lijkt te zijn gegroeid, zoals betekenis in Provoost’ werk ontstaat uit taal en nuance. Het resultaat is een beeld van onze tijd, broos en onontkoombaar verweven.

Marleen Dewulf vertaalt dit Tijdsbeeld in kant, vertrekkend vanuit een eeuwenoude traditie die zij resoluut in het hedendaagse kunstveld plaatst. Haar werk getuigt van een diepe passie voor het poëtische spel van ‘kruisen en wringen’. Het trage, arbeidsintensieve proces van klossen staat haaks op de snelheid en oppervlakkigheid van vandaag en wordt zo een bewuste, zachte vorm van rebellie. Die keuze resoneert ook met Provoost’ eigen fascinatie voor kant en ‘spellewerk’, gevoed door haar geboorteplaats Woesten in de Belgische Westhoek en door het besef van de verborgen uren van vrouwenarbeid die in dit ambacht besloten liggen. Het kantwerk draagt die vaak onzichtbare arbeid van geduld en toewijding in zich mee. Laag na laag opgebouwd, net zoals verhalen, steden en herinneringen.

Dit Tijdsbeeld nodigt uit om dichterbij te komen, om aandachtig te kijken en de gelaagdheid te lezen, zoals men ook Provoost’ teksten leest. Zo ontstaat een dialoog tussen woord en draad, tussen literatuur en kant, waarin tijd en kwetsbaarheid tastbaar worden.