Weerbaarheid

Tijdsbeeld van Jan Balliauw, vertaald in brons door Geert De Smet

Wat betekent weerbaarheid in een tijd waarin conflicten niet langer veraf lijken, maar opnieuw deel worden van het dagelijkse bewustzijn? Wat betekent het om stand te houden in een wereld waarin dreiging vaak onzichtbaar, maar permanent aanwezig is? Voor dit Tijdsbeeld vertrekt journalist Jan Balliauw vanuit die vraag. Gedurende meer dan veertig jaar berichtte hij over oorlog, geopolitiek, Rusland, Oost-Europa en internationale conflicten. Als correspondent zag hij hoe weerbaarheid zelden begint bij macht alleen, maar veel vaker bij positie en collectiviteit.

Als vertrekpunt kiezen Jan Balliauw en beeldhouwer Geert De Smet voor een houding uit de JODO, een Japanse krijgskunst waarbij een beoefenaar zich verdedigt tegen een zwaardvechter met niets meer dan een stok. Geen superieur wapen. Geen overwicht. Enkel aandacht en beheersing. De sculpturen van Geert De Smet bevinden zich vaak tussen aanwezigheid en afwezigheid. Zijn figuren lijken nooit volledig afgewerkt, alsof tijd, erosie of geschiedenis zelf mee vorm hebben gegeven aan hun uiteindelijke gestalte. Veel van zijn beelden vertrekken vanuit plaaster om via verlorenwasmethode in brons gegoten te worden. Zijn figuren zijn tegelijk fragiel en monumentaal, menselijke lichamen die nooit triomfantelijk ogen, maar kwetsbaar en zoekend blijven.

Ook in dit Tijdsbeeld staat de figuur niet als overwinning afgebeeld, maar als houding. Een moment tussen aanval en reactie. Tussen kwetsbaarheid en controle. Omdat weerbaarheid zelden individueel is, wordt het werk niet gedacht als één sculptuur. Meerdere afgietsels van dezelfde figuur vormen samen het werk. Niet IK maar WIJ. Op het hoofd verschijnt een geabstraheerd detail dat verwijst naar een drone. Niet als technologisch object, maar als teken van een tijd waarin conflict, observatie en afstand steeds vaker samenvallen.

‘Weerbaarheid’ is een oefening in positie houden wanneer de wereld beweegt.